W związku z emigracją na tle zarobkowym, jeden z naszych Klientów pochodzenia ukraińskiego wraz z rodziną przeprowadził się do Polski. Ponieważ bardzo zależało mu na dostępie do edukacji skierował do nas dwa pytania – czy jego małoletnia córka może uczęszczać nieodpłatnie do polskiej szkoły? A po drugie, czy on sam może podjąć nieodpłatnie studia licencjackie, posiadając już tytuł magistra zdobyty na Ukrainie?

Córka Klienta może podjąć nieodpłatnie naukę w polskich placówkach oświatowych. Ustawa o systemie oświaty gwarantuje korzystanie z nauki i opieki we wszystkich typach publicznych przedszkoli i szkół do ukończenia 18 roku życia. Niezbędna jednak będzie wiza – ze względu na cel pobytu wiza Schengen (typu C) lub wiza krajowa (typu D).

Posiadacz karty stałego pobytu, którym jest nasz Klient, uprawniony jest do studiowania na polskich uczelniach na zasadach dot. polskich obywateli, w związku z czym może podjąć studia nieodpłatnie, a po ukończeniu kontynuować studia magisterskie.

 

Pełna treść wstępnej opinii prawnej sporządzonej przez SUPP Gdańsk:

(Opinia niniejsza została sporządzona na podstawie informacji uzyskanych od Klienta.)

 

Stan faktyczny, pytania Klienta:

 

Klient potrzebuje informacji na następujące zagadnienia prawne:

  1. Czy posiadanie Karty stałego pobytu daje mi taki same prawa obywatelskie jak obywatelowi polskiemu (takie jak z Kartą Polaka) ?
  2. Czy otrzymując Kartę stałego pobytu muszę zdać Kartę Polaka?
  3. Czy małoletnia obywatelka Ukrainy może zostać przyjęta nieodpłatnie do liceum w Polsce? Jaki typ wizy musi uzyskać na taką ewentualność?
  4. Czy posiadając tytuł magistra zdobyty na Ukrainie i drugi tytuł magistra zdobyty w Polsce (bez licencjatu), Klient może podjąć nieodpłatnie studia licencjackie na dwóch innych kierunkach? Czy po ich ukończeniu mogę nieodpłatnie kontynuować studia magisterskie na tych kierunkach?

 

Podstawa prawna i źródła prawa sformułowania poniższej opinii:

 

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2013 poz. 1650);

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. 2007 Nr 180 poz. 1280);

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. (Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1);

– Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. (Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887);

– Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350);

– Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. (Dz.U. 1991 nr 95 poz. 425);

Rozporządzenie Ministra Edukacji  Narodowej z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania do publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek osób niebędących obywatelami polskimi oraz obywateli polskich, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, a także organizacji dodatkowej nauki języka polskiego, dodatkowych zajęć wyrównawczych oraz nauki języka i kultury kraju pochodzenia. (Dz.U. 2015 poz. 1202);

– Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. (Dz.U. 2005 nr 164 poz. 1365);

 

Rozważania prawne:

Posiadanie Karty stałego pobytu nie daje praw obywatelskich takich samych jak posiadanie Karty Polaka nie można tych dokumentów stawiać na równi.

Karta Polaka jest dokumentem, który potwierdza przynależność do Narodu Polskiego. Otrzymanie Karty Polaka nie jest równoznaczne z przyznaniem obywatelstwa polskiego, przyznaniem prawa do osiedlania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ustawą z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, osoba będąca posiadaczem tej Karty:

 

  • może bez opłat otrzymać wizę pobytową długoterminową uprawniającą do wielokrotnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej;
  • może podejmować na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalną pracę bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę;
  • może prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
  • może w Polsce korzystać z bezpłatnego systemu oświaty;
  • może w stanach nagłych korzystać w Polsce z bezpłatnej opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak obywatele polscy;
  • może za darmo zwiedzać muzea państwowe w Polsce;
  • może w pierwszej kolejności ubiegać się o środki finansowe z budżetu państwa polskiego lub z budżetu samorządów gmin w Polsce przeznaczone na wspieranie Polaków za granicą.

 

 

Karta Polaka nie jest dokumentem, który uprawniałby do nadania obywatelstwa polskiego jego posiadaczowi, jednakże  posiadając ją można ubiegać się o zezwolenie na pobyt stały w Polsce.

Zgodnie z ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt stały cudzoziemcowi udziela wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, w drodze decyzji. Wniosek należy złożyć osobiście, nie później niż w ostatnim dniu legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda może wezwać osobę do osobistego stawiennictwa w terminie 7 dni, jeśli nie został spełniony obowiązek osobistego złożenia wniosku. Przy składaniu wniosku cudzoziemiec ma obowiązek złożyć odciski linii papilarnych.

Niezbędne dokumenty, które należy złożyć:

 

  • Wypełniony zgodnie z pouczeniem formularz wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały;
  • Cztery aktualne fotografie spełniające następujące wymagania:

 

  • nieuszkodzone, kolorowe, o dobrej ostrości;
  • wymiary 35 mm x 45 mm;
  • wykonane nie wcześniej niż w ciągu 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
  • przedstawiające wizerunek twarzy cudzoziemca od wierzchołka głowy do górnej części barków, tak aby twarz zajmowała 70-80% fotografii, na jednolitym jasnym tle, w pozycji frontalnej, patrzącego na wprost z otwartymi oczami, z naturalnym wyrazem twarzy i zamkniętymi ustami, a także odwzorowujące naturalny kolor jego skóry;
  • przedstawiające wyraźnie oczy cudzoziemca, a zwłaszcza źrenice, linia oczu cudzoziemca jest równoległa do górnej krawędzi fotografii;

 

  • Kserokopia ważnego dokumentu podróży (oryginał do wglądu), w szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i nie ma możliwości jego uzyskania, może przedstawić inny dokument potwierdzający tożsamość.
  • kserokopia ważnej Karty Polaka (oryginał do wglądu);
  • dokumenty potwierdzające zamiar pozostania w Polsce na stałe.

 

Rozpatrzenie wniosku o pobyt stały kosztuje 640 zł. Wraz z zezwoleniem na pobyt cudzoziemiec otrzymuje kartę pobytu na dziesięć lat. Opłata za kartę pobytu wynosi 50 zł.

 

Uprawnienia wynikające z posiadania karty pobytu:

 

  • Prawo pobytu w Polsce –nie może być wydalony z Polski, poza wyjątkowymi okolicznościami,
  • Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach art. 242 : „Karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy.”
  • Cudzoziemcy posiadający kartę stałego pobytu korzystają z prawa do swobodnego podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie potrzebują specjalnego zezwolenia na pracę. (ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu);
  • Każdy cudzoziemiec przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma prawo do korzystania z edukacji szkolnej. Dostęp do bezpłatnej oświaty na takich zasadach jak polskim obywatelom przysługuje cudzoziemcom zamieszkującym i przebywającym na terytorium Polski posiadającym zezwolenie na pobyt stały. Mają oni prawo do nauki w szkołach podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych (licea, technika)
  • Prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na takich samych zasadach, co obywatele polscy;
  • Prawo do świadczeń pomocy społecznej, cudzoziemiec posiadający zezwolenie na osiedlenie się jest uprawniony do otrzymania zasiłków rodzinnego, pielęgnacyjnego i wychowawczego;
  • Prawo do ubezpieczenia zdrowotnego: cudzoziemiec ubezpiecza się dobrowolnie w Narodowym Funduszu Zdrowia lub podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (obowiązek wynika z umowy o pracę);
  • Możliwość ubiegania się o obywatelstwo polskie po upływie określonego okresu pobytu w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się.
  • Cudzoziemiec mający miejsce zamieszkania w Polsce, lub jego pobyt czasowy trwa w roku podatkowym dłużej niż 183 dni podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu tzn. od całości swych dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Podwójnemu opodatkowaniu zapobiegają jednak umowy, jakie Rzeczypospolita Polska zawarła w tym celu z wieloma państwami, a także oparta na zasadzie wzajemności praktyka międzynarodowa, podlegająca na zwolnieniu od podwójnego opodatkowania dochodów uzyskiwanych za granicą przez własnych obywateli.

 

 

 

Posiadacz Karty Polaka może na jej podstawie starać się o zezwolenie na pobyt stały. Cudzoziemiec składa wniosek wraz z innymi koniecznymi dokumentami, wśród których znaleźć powinna się również Karta Polaka – przedkłada się kserokopię, natomiast oryginał tylko do wglądu. Na tym etapie Kartę Polaka zatrzymujemy, bo jest jeszcze ważnym dokumentem. W chwili otrzymania decyzji pozytywnej, czyli zezwolenia na pobytu stały i w związku z tym otrzymania karty pobytu – Kartę Polaka oddajemy, nie możemy jej zatrzymać. Dokumentem potwierdzającym nasze prawo do pobytu w Polsce staje się karta stałego pobytu.

 

Warunki podejmowania nauki przez cudzoziemców w polskich placówkach oświatowych określone są w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z treścią przepisów tej ustawy cudzoziemcy korzystają z nauki i opieki we wszystkich typach publicznych przedszkoli i szkół do ukończenia 18 roku życia lub ukończenia szkoły ponadpodstawowej na warunkach dotyczących obywateli polskich. Cudzoziemcy podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego. Dodatkową naukę języka polskiego organizuje gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca. Dodatkowe zajęcia z języka polskiego dla cudzoziemców są organizowane tak długo, jak długo potrzebuje tego uczeń. Cudzoziemcy mogą korzystać  także z dodatkowych zajęć wyrównawczych z danego przedmiotu nauczania przez okres 12 miesięcy. Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin tygodniowo.

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach określa rodzaje wiz i zasady ich wydawania. Art. 60 określa cele wydania wizy Schengen „C” i wizy krajowej. Jednym z nich jest kształcenie się lub szkolenie w innej formie niż odbycie studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich albo studiów trzeciego stopnia, szkolenie zawodowe. Do tej kategorii więc możemy zaliczyć chęć podjęcia nauki w liceum. Wśród dokumentów dotyczących celu podróży w tym przypadku powinny znaleźć się : zaświadczenie z polskiej szkoły o przyjęciu lub kontynuowaniu nauki w szkole albo uczestniczeniu w innej formie kształcenia (np. kursy językowe) lub legitymacja uczniowska. W przypadku nauki w placówce innej niż szkoła podstawowa, gimnazjum lub liceum należy dołączyć plan zajęć kursu zawierający informację dot. częstotliwości odbywania się zajęć (w tygodniu i miesiącu) oraz całkowitej ilości godzin.

 

Studia:

Kwestie związane z podejmowaniem i odbywaniem przez cudzoziemców studiów oraz innych form kształcenia, a także uczestniczeniem w badaniach naukowych i pracach rozwojowych w polskich uczelniach rozstrzygają przepisy art. 43 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.  Prawo o szkolnictwie wyższym. Co do zasady wszyscy cudzoziemcy mogą studiować na polskich uczelniach wyższych. Jednakże zasady ich przyjęcia oraz warunki studiowania na uczelniach publicznych różnią się w zależności od statusu prawnego cudzoziemca w Polsce. Niektóre grupy cudzoziemców mogą studiować na takich samych zasadach jak obywatele Polski (a więc także nieodpłatnie). Do tych grup należą m. in. cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pobyt stały w Polsce. Cudzoziemcy należący do tej grupy  przyjmowani są na kształcenie w drodze postępowania kwalifikacyjnego ustalonego dla kandydatów z polskim obywatelstwem. Po przyjęciu na studia nabywają oni prawo do ubiegania się o:

  1. stypendium socjalne i zapomogi,
  2. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych,
  3. stypendium rektora dla najlepszych studentów,
  4. stypendium ministra za osiągnięcia w nauce,
  5. stypendium ministra za wybitne osiągnięcia i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe.

Stypendia i zapomogi przysługujące tym osobom są przyznawane i wypłacane tak jak obywatelom polskim, tj. ze środków budżetu państwa przekazywanych uczelniom w ramach dotacji na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów.

Rezultatem tego, że posiadacz karty stałego pobytu uprawniony jest do studiowania na zasadach, jakie dotyczą obywatela polskiego, jest to, iż może podjąć nieodpłatnie studia licencjackie na dwóch różnych kierunkach, następnie zaś kontynuować studia magisterskie na tych kierunkach. Warunki i zasady przyjmowania studentów na poszczególne kierunki ustalane są wewnętrznie przez konkretną uczelnię.

 

Podsumowanie:

  1. Karta stałego pobytu jest dokumentem, który daje większe prawa obywatelskie niż Karta Polaka, przede wszystkim wraz z dokumentem podróży pozwala  na wielokrotne przekraczanie granicy bez konieczności uzyskania wizy. Uzyskanie karty stałego pobytu nie jest równoznaczne z uzyskaniem obywatelstwa polskiego, ale daje nam możliwość ubiegania się o obywatelstwo polskie po upływie określonego okresu pobytu w Polsce.
  2. Kartę Polaka oddajemy w momencie odbioru karty pobytu.
  3. Małoletnia obywatelka Ukrainy może zostać przyjęta nieodpłatnie do liceum w Polsce. Zagwarantowane jest to przez przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w której określone są warunki podejmowania nauki przez cudzoziemców w polskich placówkach. Cudzoziemcy korzystają z nauki i opieki we wszystkich typach publicznych przedszkoli i szkół do ukończenia 18 roku życia lub ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej na warunkach dotyczących obywateli polskich. Na podstawie art. 60 ustawy o cudzoziemcach wizą właściwą ze względu na cel pobytu w Polsce będzie wiza Schengen (typu C) lub wiza krajowa (typu D).
  4. Posiadacz karty stałego pobytu uprawniony jest do studiowania na polskich uczelniach na zasadach dotyczących polskich obywateli, w związku z czym może podjąć studia nieodpłatnie na dwóch kierunkach, a po ukończeniu kontynuować studia magisterskie na tych kierunkach.